Thăm Âu châu, TT Trump kịch liệt chỉ trích NATO

Quốc Tế

Ông Trump đã một bài phát biểu gay gắt đến không ngờ trước lãnh đạo các nước thành viên NATO tại Brussels...


(Hình trên) Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg (trái) lắng nghe khi TT Trump phát biểu tại trụ sở NATO ở Brussels, Bỉ ngày 25/5 - Ảnh: Reuters.

Tổng thống Trump ngày 25/5 tăng cường cáo buộc nhằm vào Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), nói rằng các đồng minh trong khối không chi đủ cho quốc phòng. Ông Trump cũng cảnh cáo về khả năng xảy ra những vụ tấn công khủng bố tương tự như vụ đánh bom xảy ra ở thành phố Manchester của Anh mới đây,  trừ khi NATO nỗ lực hơn nữa trong việc ngăn chặn phiến quân.

Trong một bài phát biểu gay gắt đến không ngờ trước lãnh đạo các nước thành viên NATO tại Brussels, Bỉ, ông Trump nói một số quốc gia trong khối này nợ Mỹ và NATO “những khoản tiền lớn”. Đây không phải là lần đầu tiên ông Trump đưa ra cáo buộc này, dù đóng góp ngân sách trong NATO là tự nguyện và khối này có nhiều ngân sách khác nhau.

“23 trong số 28 thành viên NATO vẫn chưa đóng góp đủ phần mà họ nên đóng để được bảo vệ”, ông Trump nói. “Điều này không công bằng đối với người dân và người đóng thuế của nước Mỹ, và nhiều trong số các quốc gia này nợ những khoản tiền lớn từ những năm trước”.

Phát biểu trên của ông Trump đi ngược lại nỗ lực của NATO nhằm thể hiện sự đoàn kết của phương Tây bằng cách mời ông khai trương một đài tưởng niệm vụ tấn công khủng bố 11/9/2001 ở Mỹ tại tòa nhà trụ sở NATO ở Brussels.

“Chủ nghĩa khủng bố phải bị ngăn chặn từ lúc manh nha, nếu không là điều khủng khiếp mà các bạn chứng kiến ở Manchester và rất nhiều nơi khác sẽ tiếp tục mãi mãi”, ông Trump phát biểu, nhắc đến vụ đánh bom tự sát ở thành phố Anh khiến 22 người thiệt mạng vào đầu tuần này.

“Mối lo ngại an ninh sâu sắc này cũng chính là lý do mà tôi rất, rất thẳng thắn khi nói rằng các thành viên NATO đến lúc phải đóng góp đủ phần của mình”, Tổng thống Trump nói.

Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg bảo vệ quan điểm này của ông Trump, nói rằng mặc dù thẳng thừng, Tổng thống Mỹ đã có “một thông điệp rất đơn giản và rõ ràng về những kỳ vọng” đối với các đồng minh trong NATO.

Tuy nhiên, một quan chức ngoại giao cấp cao tiết lộ rằng phát biểu của ông Trump không hề được tiếp nhận tích cực. “Phát biểu này không được đưa ra đúng lúc, đúng chỗ. Chúng tôi chẳng còn cách nào khác ngoài tỏ vẻ can đảm”, nguồn tin nói.

Ông Trump đã rời đi trước khi bữa tối với các nhà lãnh đạo NATO kết thúc để tới Italy tham dự hội nghị thượng đỉnh nhóm G7.

Trong một phát ngôn bất ngờ khác trước các nhà lãnh đạo NATO, ông Trump kêu gọi đưa việc hạn chế nhập cư vào danh sách nhiệm vụ của khối.

Ông Trump cũng nói nước Mỹ “sẽ không bao giờ từ bỏ những người bạn đã ở bên chúng tôi”, nhưng điều mà các nhà lãnh đạo NATO kỳ vọng là Tổng thống Mỹ sẽ đưa ra một tuyên bố rõ ràng hơn về ủng hộ hay không về các nguyên tắc phòng thủ chung của khối.

Trong chiến dịch tranh cử Tổng thống vào năm ngoái, ông Trump nói rằng NATO đã “lỗi thời” và dọa rằng Mỹ sẽ từ bỏ các đồng minh ở Âu châu  nếu họ không chi đủ cho quốc phòng, khiến các nước trong khối này lo ngại.

Thay vì đáp ứng mong đợi trên của các đồng minh, người đứng đầu Bạch Ốc lại phàn nàn về việc chi tiêu quốc phòng của Âu châu  đã giảm kể từ khi chiến tranh lạnh kết thúc. Ông Trump đã không có một lời cam kết công khai nào đối với Điều 5 Hiến chương NATO - quy định rằng một cuộc tấn công nhằm vào một nước trong khối đồng nghĩa với tấn công vào toàn bộ khối.

Giáo sư Nicholas Burns thuộc Trường Quản lý Kennedy thuộc Đại học Harvard nói rằng ngoại trừ ông Trump, mọi đời Tổng thống Mỹ từ thời Harry Truman đều cam kết ủng hộ Điều 5 Hiến chương NATO và đều cam kết nước Mỹ sẽ bảo vệ Âu châu.

Từ khi lên cầm quyền, ông Trump đã tỏ thái độ mềm mỏng hơn trong cuộc gặp và điện đàm với lãnh đạo các nước phương Tây. Tuy nhiên, phát biểu gay gắt ngày 25/5 của ông khiến nhiều người nhớ lại cuộc gặp giữa ông với Thủ tướng Đức Angela Merkel hồi tháng 3, trong đó ông Trump đòi Đức phải đạt mục tiêu chi tiêu quốc phòng của NATO.

Các giới chức ngoại giao NATO ngày 25/5 đã tìm cách xoa dịu ông Trump bằng cách đưa ra lời hứa rằng từ nay đến cuối năm sẽ đưa ra kế hoạch của từng nước trong khối về làm thế nào để đạt mục tiêu chi mỗi năm 2% GDP cho quốc phòng như NATO đề ra vào năm 2014. Tuy nhiên, ông Trump vẫn không hài lòng, gọi mức chi tiêu như vậy cho quốc phòng “chỉ là mức tối thiểu”.

“Thậm chí 2% GDP cũng không đủ… 2% chỉ là mức tối thiểu để ứng phó với những nguy cơ rất thực và rất nghiêm trọng hiện nay”, Tổng thống Trump nói.

Biều tình chống NATO & TT Trump tại Bruxelles

Image result for PROTEST AGAINST TRUMP & NATO AT Brussels

Hàng ngàn người khuynh tả tuần hành tại Bruxelles để phản đối cả NATO lẫn nhà lãnh đạo Mỹ. Một số người nói họ hoan nghênh những chỉ trích của ông Trump đối với NATO, nhưng giờ cảm thấy thất vọng vì ông lại hợp tác với các nước này.

Một người tham gia biểu tình, anh Frans de Maegd nói:

“Ông Trump đã có những phát biểu tích cực trong chiến dịch vận động tranh cử. Ông nói Hoa Kỳ sẽ không can dự vào chuyện của các nước trên khắp thế giới nữa. Tôi nghĩ đó là điều tốt. Nhưng bây giờ chính quyền của ông phải chịu sức ép từ cả phe Dân chủ lẫn thành phần cốt cán của Đảng Cộng hoà, họ đang nắm đầu ông, buộc ông phải thay đổi suy nghĩ và áp dụng một chính sách hung hăng, chẳng kém gì chính sách của Obama.”

Ông Trump tới Bruxelles vào thời điểm khi mà tình hình Châu Âu đang hết sức căng thẳng tiếp theo sau cuộc tấn công khủng bố trong tuần này ở Manchester, Anh quốc. Trong bối cảnh đó, các nhà lãnh đạo đang ở trong tâm trạng sẵn sàng hành động cứng rắn để chống khủng bố.

Tổng Thư Ký NATO Jens Stoltenberg nói:

“Các cuộc tấn công mà chúng ta đã chứng kiến ở Manchester, theo ý tôi, là một vấn đề sẽ được tất cả các nhà lãnh đạo xử lý theo cách này hay cách khác, bởi vì các cuộc tấn công đó vô cùng tàn bạo và cố ý nhắm vào trẻ con, những người trẻ tuổi và gia đình họ.”

Thông điệp chủ yếu của ông Trump cho các thành viên NATO là họ phải khởi sự bằng cách đóng góp công bằng vào nỗ lực chống khủng bố, nghĩa là phải dành riêng 2% GDP cho ngân sách quốc phòng.

Tuy nhiên tăng chi tiêu quốc phòng là một vấn đề chính trị mà cử tri các nước Tây Âu khó chấp nhận vì áp lực từ các chương trình an sinh xã hội rất tốn kém tại các nước này. Tại một căn cứ của người biểu tình ở Bruxelles, các nhà hoạt động chống NATO bày tỏ lo ngại. Cô Stephanie Demblon nói:

“Điều đó có nghĩa là một khoản tiền khổng lồ sẽ được dành riêng cho chiến tranh, và điều đó có nghĩa là khoản tiền khổng lồ ấy sẽ không được dùng để chi vào các lĩnh vực giáo dục, chăm sóc sức khỏe và những dịch vụ khác.”

Hội nghị thượng đỉnh NATO đang diễn ra vào lúc Tổng Thống Emmanuel Macron tìm cách gia hạn tình trạng khẩn cấp ở Pháp. Một loạt cuộc tấn công khủng bố hồi gần đây ở Pháp và Anh có nghĩa là các lãnh đạo NATO sẵn sàng bàn về đề tài chiến tranh hơn là nói về hòa bình.

Trong tình hình đó, những người biểu tình ở Bruxelles khó có thể đạt được nguyện vọng.

(Theo Voa, Reuters)