Mỹ ‘chật vật’ tìm tiếng nói chung ở Việt Nam

Á Châu

Hình: Ông Robert Lighthizer trong cuộc họp của APEC ở Hà Nội hôm 21/5.

Hà Nội -Trong chuyến công du nước ngoài đầu tiên đầy sóng gió trên cương vị đại diện thương mại Mỹ, ông Robert Lighthizer,  không thể lôi kéo sự hậu thuẫn của các nước châu Á – Thái Bình Dương về chính sách “thương mại công bằng” của chính quyền của ông Trump, do khác biệt về vấn đề chủ nghĩa bảo hộ, theo nhận định của Reuters.

Hãng tin này hôm 21/5 đưa rằng một tuyên bố chung dự kiến sẽ được công bố sau cuộc họp ở Hà Nội, Việt Nam, đã bị hủy bỏ do các khác biệt giữa một bên là Mỹ và một bên là 20 thành viên khác của Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC).

Theo một bản thảo về tuyên bố chung mà phóng viên của Reuters cho biết đã đọc, các giới chức Hoa Kỳ phản đối việc đề cập tới “các xu thế bảo hộ gây tác động mạnh tới tiến trình hội nhập kinh tế và hồi phục kinh tế toàn cầu”.

Phía Hoa Kỳ muốn đề cập tới “các hoạt động thương mại thiếu công bằng, gây ra sự mất cân bằng thương mại”, và cũng như kêu gọi dỡ bỏ các rào cản thương mại làm mất cân đối mậu dịch nhằm bảo đảm sự “tự do và công bằng”.

Rốt cuộc, theo Reuters, không có tuyên bố chung mang tính toàn diện mà chỉ có một tuyên bố của chủ tịch cuộc họp, Bộ trưởng Bộ Công thương Trần Tuấn Anh, và một “tuyên bố hành động chung” khác.

Bộ trưởng của Việt Nam được Reuters dẫn lời nói rằng đã có “các khác biệt về quan điểm”.

Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc và Thủ tướng Việt Nam tại cuộc họp của APEC. Bộ trưởng Thương mại Trung Cộng (TC) và Thủ tướng Việt Nam tại cuộc họp của APEC.  

Tuyên bố của ông chủ tịch dựa trên một bản thảo mà nhóm đã thảo luận trước đó, nhưng hầu như phớt lờ tất cả các đề nghị sửa đổi của Mỹ, và thay vào đó, đề cập cả chuyện “chống lại mọi hình thức bảo hộ”.

Một giới chức không muốn nêu tên nói rằng “Hoa Kỳ không muốn thêm từ ngữ chủ nghĩa bảo hộ, nhưng 20 thành viên khác lai muốn cho vào”.

Giới chức này cũng được Reuters trích lời nói rằng phía Mỹ muốn dùng chữ “quốc tế” thay cho “đa phương” khi nói tới các hệ thống thương mại.

Ông Lighthizer, luật sư thương mại 69 tuổi được coi là nhà đàm phán cứng rắn từ thời Tổng thống Reagan, mới được Thượng viện Hoa Kỳ chuẩn thuận làm đại diện thương mại Hoa Kỳ hôm 11/5.

Khi được hỏi về những bất đồng về ngôn ngữ, ông Lighthizer nói rằng việc Mỹ tìm cách kiến tạo thương mại tự do và công bằng đã bị nhầm lẫn với chủ nghĩa bảo hộ.

Phát biểu tại cuộc họp báo, giới chức Mỹ cho rằng đó là điều “đáng tiếc”. Theo Reuters, trọng tâm của ông Lighthizer ở Hà Nội là các cuộc gặp song phương với các đối tác chính, cho thấy xu hướng chuyển dần sang các thỏa thuận song phương trong chính sách “Nước Mỹ trên hết” của chính quyền của Tổng thống Trump.

Một trong các hành động đầu tiên của ông Trump sau khi nhậm chức là rút Mỹ khỏi thỏa thuận đa phương TPP.

Tuy nhiên, hôm 21/5, 11 thành viên còn lại của hiệp định này đồng ý khôi phục nó dù không có Mỹ, sau khi ông Lighthizer nói rằng Hoa Kỳ sẽ không bao giờ tái gia nhập.

Đại diện thương mại Mỹ đưa chính sách 'Nước Mỹ trên hết' tới hội nghị APEC

TT Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc (giữa phải) bắt tay Bộ trưởng Thương Mại TC Chung Sơn (giữa trái). Thương mại Mỹ Robert Lighthizer đứng ở trên (phải).

Trước đó cùng ngày, Đại diện thương mại mới của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tổ chức những cuộc họp đầu tiên với một số đối tác quan trọng hôm thứ Bảy,  trong khi Mỹ theo đuổi chính sách "Nước Mỹ Trên hết" vốn đã làm đảo lộn trật tự toàn cầu cũ và làm dấy lên nỗi lo sợ về chủ nghĩa bảo hộ.

Ông Robert Lighthizer đã gặp gỡ các bộ trưởng từ Canada và Nhật Bản bên lề một cuộc họp của các nước thuộc tổ chức Hợp tác Kinh tế Châu Á-Thái Bình Dương (APEC) ở thủ đô Hà Nội của Việt Nam, là cuộc họp thương mại lớn nhất kể từ khi ông Trump nhậm chức.

Các thành viên APEC chiếm hơn 40 phần trăm khối lượng thương mại của thế giới. Ông Lighthizer và bộ trưởng kinh tế, thương mại và công nghiệp Nhật Bản, Hiroshige Seko, đồng ý củng cố thương mại song phương và loại bỏ những rào cản, một thông cáo từ đại diện thương mại Mỹ cho biết.

"Cụ thể, hai bên đống thuận củng cố hợp tác để giải quyết những lo ngại chung liên quan tới những tập tục thương mại không công bằng mà các nước thứ ba sử dụng," thông cáo nói.

Ông Lighthizer trước đây đã chỉ trích TC về điều mà ông mô tả là những tập tục thương mại không công bằng, mặc dù ông Trump đã từ bỏ luận điệu chống TC của chiến dịch vận động tranh cử.

Từ "công bằng" ngày càng đi vào kho từ vựng thương mại của Mỹ cùng với từ "tự do" mà Mỹ thường lặp đi lặp lại trong khi ông Trump nỗ lực làm nhiều hơn nữa để thực thi hoặc đàm phán lại những hiệp định thương mại với danh nghĩa bảo vệ công ăn việc làm của Mỹ - đặc biệt là trong ngành sản xuất.

Một bản dự thảo thông cáo của hội nghị APEC sẽ được công bố vào Chủ Nhật mà Reuters đã xem qua nhấn mạnh tự do thương mại và cảnh báo về những mối nguy hiểm của chủ nghĩa bảo hộ.

Nhưng điều rõ ràng là có những cách thức tiếp cận khác nhau tại Hà Nội.

Ông Lighthizer theo lịch trình sẽ gặp gỡ khoảng 12 đối tác ở đó, kể cả đại diện của TC, một giới chức Mỹ cho biết. Ông Lightthizer, một luật sư kỳ cựu và là nhà đàm phán thương mại thời Tổng thống Reagan, chỉ mới được chuẩn thuận trong vai trò mới hồi đầu tháng này.

TC, tự nhận là nước ủng hộ tự do thương mại toàn cầu sau khi Mỹ thay đổi chính sách, đang thúc đẩy một hiệp định thương mại tự do để bao gồm phần lớn các nền kinh tế Châu Á. Hiệp định thương mại Châu Á mà nước này ủng hộ được gọi là Hiệp định Quan hệ Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực.

Trong khi đó, Nhật Bản đang dẫn đầu các nước muốn duy trì hiệp định thương mại Quan hệ Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) mà ông Trump đã từ bỏ, một trong những hành động đầu tiên của ông khi vừa nhậm chức. TPP không bao gồm TC và bao gồm một phạm vi rộng hơn lớn so với hiệp định thương mại mà Bắc Kinh ủng hộ.

Những nhà đàm phán từ nhóm gọi là TPP-11 đã hội họp để thảo luận cách thức có thể xúc tiến thỏa thuận này. Các bộ trưởng từ nhóm này sẽ đưa ra quyết định đầu vào sáng Chủ nhật.

Theo VOA, Reuters